5

 


 

Προ ημερησίας διατάξεως

συζήτηση στη Βουλή.

 

 

α) Την Κυριακή, 07/03/04 έχουμε βουλευτικές εκλογές.

β) Την Κυριακή, 07/03/04 έχουμε πανσέληνο

άρα

γ) Την Κυριακή, 07/03/04 έχουμε βουλευτικές εκλογές με πανσέληνο.

 

Κάπως έτσι μας ήρθε και σκεφτήκαμε να ελέγξουμε τις φάσεις στις οποίες βρισκόταν η Σελήνη κατά τις ημερομηνίες διεξαγωγής των περασμένων εκλογικών αναμετρήσεων, από τη μεταπολίτευση ως τις μέρες μας.

 

Τα αποτελέσματα ήταν αρκετά ενδιαφέροντα.

 

Όπως λοιπόν διαπιστώσαμε, από τις έντεκα συνολικά ημερομηνίες κατά τις οποίες προκηρύχθηκαν εκλογές (μαζί με τις επερχόμενες), στις εννέα από αυτές το φεγγάρι βρισκόταν σε φάση κατά την οποία «γέμιζε», ενώ μόνο σε δύο εκλογικές ημερομηνίες αυτό «έχανε». Μια άλλη ενδιαφέρουσα παρατήρηση αφορά στο ότι, σε τέσσερις από τις έντεκα αυτές περιπτώσεις, οι εκλογές προκηρύχθηκαν πολύ κοντά στη στιγμή της πανσελήνου. (Από αυστηρά αστρονομική άποψη, η πανσέληνος συνιστά στιγμιαίο συμβάν. Παρόλα αυτά, στην καθημερινή μας γλώσσα αναφερόμαστε στην πανσέληνο ως ένα γεγονός που καταλαμβάνει χρονική διάρκεια, αφού στα μάτια μας οι διαφορές στην κάλυψη του ορατού σ' εμάς σεληνιακού δίσκου -ημισφαιρίου- από το ηλιακό φως είναι αδιόρατες.)

 

Παρακάτω σημειώνονται οι ημερομηνίες διεξαγωγής των βουλευτικών εκλογών σε σχέση με τις ανάλογες φάσεις της Σελήνης.

 

 

07/03/04 - Πανσέληνος.

 

09/04/00 - Το φεγγάρι γέμιζε [νέα Σελήνη στις 04/04/00]

 

.  22/09/96 - Το φεγγάρι γέμιζε - Ισημερία [πανσέληνος και έκλειψη Σελήνης στις 27/09/96]  .

 

10/10/93 - Το φεγγάρι έχανε [νέα Σελήνη στις 15/10/93]

 

08/04/90 - Το φεγγάρι γέμιζε [πανσέληνος στις 10/04/90]

 

05/11/89 - Το φεγγάρι γέμιζε [πανσέληνος στις 13/11/89]

 

18/06/89 - Το φεγγάρι γέμιζε [πανσέληνος στις 19/06/89]

 

02/06/85 - Το φεγγάρι γέμιζε [πανσέληνος στις 03/06/85]

 

18/10/81 - Το φεγγάρι έχανε [πανσέληνος στις 13/10/81]

 

20/11/77 - Το φεγγάρι γέμιζε [νέα Σελήνη στις 11/11/77]

 

17/11/74 - Το φεγγάρι γέμιζε [νέα Σελήνη στις 14/11/74]

 

 

Βέβαια, το δείγμα αυτό είναι πολύ μικρό για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα, όμως δεν παύει να αντιπροσωπεύει την πραγματικότητα και να οδηγεί σε κάποιες σκέψεις. Είναι ευρέως γνωστό και επιστημονικά απόλυτα παραδεκτό, άλλωστε, ότι η φωτεινότητα και η εκάστοτε φάση της Σελήνης επηρεάζουν καθοριστικά, όχι μόνο την ανθρώπινη ψυχοσωματική κατάσταση, αλλά και τη συμπεριφορά των ζώων, των φυτών (οι γεωργοί, και ιδίως οι παλαιότεροι, το γνωρίζουν καλά αυτό), ακόμα και κάποιων φυσικών-μετεωρολογικών φαινομένων. Η διάρκεια του μέσου κύκλου εμμηνορρυσίας των περισσότερων γυναικών ισούται χρονικά με τη διάρκεια του κύκλου της Σελήνης (αυτή κυμαίνεται από 28 έως 29.5 ημέρες), και αν ποτέ τύχει και δείτε το πώς τσακώνονται κάποιοι γιατροί μεταξύ τους προκειμένου να αποφύγουν τις εφημερίες που συμπίπτουν με πανσέληνο (σωρεία περιστατικών με νευροφυτικές/ψυχικές διαταραχές στα νοσοκομεία), θα χάσετε κάθε ιδέα γι' αυτούς.

 

Όμως, ο δορυφόρος και νυκτερινός μας σύντροφος έχει πολλές ακόμη παράξενες ιδιότητες.

 

Οι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν ότι το φεγγάρι έχει μονίμως το ίδιο πάντα ημισφαίριο του στραμμένο προς τη Γη και ότι αυτή του η «παραξενιά» οφείλεται στο χρονισμό περιστροφής Γης και Σελήνης γύρω από τον άξονα τους, αλλά και της Σελήνης γύρω από τη Γη. Για την ακρίβεια, ο χρόνος που χρειάζεται η Σελήνη για να πραγματοποιήσει μια περιστροφή γύρω από τον άξονα της είναι ίσος ακριβώς με αυτόν που χρειάζεται για να πραγματοποιήσει μια περιστροφή γύρω από τη Γη.

 

Αυτό ακούγεται σαν μια εξωφρενική σύμπτωση. Και πολλές θεωρίες (οι περισσότερες φαντασιώδεις και αβάσιμες) έχουν διατυπωθεί κατά καιρούς σχετικά με την ερμηνεία του εν λόγω φαινομένου - της μονίμως σκοτεινής για εμάς πλευράς της Σελήνης. Εδώ έρχονται κάποιοι αστρονόμοι και αστροφυσικοί, οι οποίοι, όταν τους τίθεται το συγκεκριμένο θέμα προς συζήτηση, μειδιούν όλο κατανόηση και εξηγούν ότι η συμπεριφορά αυτή της Σελήνης δεν είναι μοναδική και πως οι περισσότεροι δορυφόροι του ηλιακού μας συστήματος έχει βρεθεί ότι παρουσιάζουν το ίδιο αυτό χαρακτηριστικό της "Σύγχρονης Τροχιάς", όπως το ονομάζουν (Quickie Questions - Moon Madness - Movement of the Moon). Προχωρούν δε, εξηγώντας πως το φαινόμενο αυτό δεν αποτελεί σύμπτωση αλλά αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης των ασκούμενων βαρυτικών δυνάμεων, οι οποίες, όπως έχει αποδειχθεί μαθηματικά, σε κάποιο βάθος χρόνου «κλειδώνουν» τους δορυφόρους στο συγκεκριμένο χρονισμό και κατ' επέκταση στη συμπεριφορά τους αυτή (τι απαίσιοι και φαντασμένοι τύποι· το χειρότερο είναι ότι έχουν δίκιο).

 

Ναι, αλλά για μισό λεπτό. Αυτό δεν αλλάζει και πολύ το παράδοξο του πράγματος. Η ουσία παραμένει η ίδια και απλώς η παραδοξολογία μεταφράζεται σε: "τι εξωφρενική σύμπτωση να υπάρχουν οι φυσικοί αυτοί μηχανισμοί που προκαλούν το συγκεκριμένο φαινόμενο".

 

Δείτε το αλλιώς. Δείτε το από καθαρά ανθρωποκεντρική σκοπιά.

 

Φανταστείτε ότι είστε ένας νέος, φέρελπις και οξυδερκής παρατηρητής των ουρανών, που ζει πίσω στο 10ο αιώνα μ.Χ. ας πούμε, πολύ πριν την εποχή του Κοπέρνικου και του Γαλιλαίου. Στην εποχή σας αυτή, οι άνθρωποι βασίζονται σε ένα μίγμα επιστήμης, πρόληψης και θρησκείας προκειμένου να ερμηνεύουν τα ουράνια φαινόμενα. (Εντυπωσιακό, πάντως, είναι το γεγονός ότι οι αρχαίοι Έλληνες και άλλοι λαοί της αρχαιότητας γνώριζαν ότι η Γη είναι σφαιρική. Ο Ερατοσθένης, μάλιστα, είχε υπολογίσει και την περίμετρο της με θαυμαστή ακρίβεια, χρησιμοποιώντας τη σκιά του ήλιου και ένα πηγάδι!!!!!!!!!!!!! - Eratosthenes Measures Earth's Circumference.) Εσείς, λοιπόν, βαδίζοντας στα χνάρια του Ερατοσθένη, συλλαμβάνετε την αλήθεια. Αντιλαμβάνεστε δηλαδή ότι, όχι μόνο η Γη, αλλά και όλα τα ουράνια σώματα είναι σφαιρικά και ότι αυτά περιστρέφονται ταυτόχρονα γύρω από τον άξονα τους, καθώς και γύρω από άλλα ουράνια σώματα. Τρέχετε όλο ενθουσιασμό στο σοφό και ανοικτόμυαλο παππού σας και του εξηγείτε με λεπτομέρειες όλους σας τους συλλογισμούς και τις μετρήσεις που υποστηρίζουν την ορθότητα της θεωρίας σας. Ο σοφός παππούς σας, αφού ακούει καλοπροαίρετα και με ενδιαφέρον τη θεωρία σας, βυθίζεται σε περισυλλογή και μετά από λίγη ώρα σας απαντά: "εφόσον εγγονέ μου ισχύουν αυτά που μου λες, γιατί τότε δε βλέπουμε το φεγγάρι να περιστρέφεται και να μεταβάλει την πλευρά που έχει στραμμένη προς εμάς; Μη μου πεις ότι οι ταχύτητες περιστροφής είναι συνδυασμένες ακριβώς έτσι ώστε η πλευρά που εμείς βλέπουμε να μην αλλάζει ποτέ...". Απογοητευμένος, μετά από το λογικό και ατράνταχτο αυτό επιχείρημα του παππού σας, αποφασίζετε να ακολουθήσετε τις νουθεσίες του και να ασχοληθείτε με την κτηνοτροφία.

 

Μπορείτε να σκεφτείτε μεγαλύτερο καψόνι για έναν άνθρωπο που προσπαθεί να ερμηνεύσει τις κινήσεις των πλανητών και των δορυφόρων τους; Να υπάρχει ένας τέτοιος φυσικός μηχανισμός που να κρατάει την ίδια πάντα «πλευρά» της Σελήνης αθέατη σ' εμάς...

 

Πάντως, αν για το ζήτημα της «σκοτεινής πλευράς της Σελήνης» υπάρχει επαρκής επιστημονική εξήγηση (έστω και με τις αντιρρήσεις που διατυπώθηκαν παραπάνω), μια άλλη τρελή σύμπτωση σε σχέση με τη Σελήνη παραμένει εντελώς ανεξήγητη, αλλά και άγνωστη στον πολύ κόσμο:

 

Το φαινομενικό μέγεθος της Σελήνης για έναν παρατηρητή που βρίσκεται στη Γη είναι ίσο με αυτό του Ήλιου.

 

Δηλαδή, αν και ο Ήλιος έχει διάμετρο 400 φορές μεγαλύτερη από τη διάμετρο της Σελήνης, βρίσκεται ωστόσο 400 φορές μακρύτερα από αυτή, με αποτέλεσμα, στα μάτια μας, τα δύο αυτά σώματα να έχουν το ίδιο φαινόμενο μέγεθος - 30 λεπτά της μοίρας (BBC NEWS | Science/Nature | Specials | Eclipse99 | Sun block). Αυτός είναι και ο λόγος για το ότι, όποτε συμβαίνουν ολικές εκλείψεις του Ήλιου, βλέπουμε ένα σκοτεινό δίσκο περιβαλλόμενο από ένα φωτοστέφανο από αχτίδες, τη λεγόμενη "Κορώνα". Αν τα φαινομενικά μεγέθη των δύο αυτών σωμάτων ήταν άνισα, έστω και κατ' ελάχιστο, δε θα παρατηρούσαμε τη λεγόμενη αυτή "Κορώνα".

 

Αυτή κι αν είναι εξωφρενική σύμπτωση. Και, προσέξτε, η σχέση αυτή μεταξύ των δύο μεγεθών ισχύει αποκλειστικά και μόνο για έναν παρατηρητή που βρίσκεται στην επιφάνεια της Γης.

 

Από κανένα άλλο σημείο στο Σύμπαν η Σελήνη και ο Ήλιος δε φαίνονται σαν ισομεγέθη σώματα.

 

Εξυπακούεται βέβαια ότι δεν υπάρχει, αλλά και δε νοείται καν, κανένας απολύτως φυσικός νόμος που να δικαιολογεί την απίστευτη αυτή σύμπτωση - τα μοναδικά δύο ουράνια σώματα που είναι ορατά στα μάτια μας σαν κάτι παραπάνω από κουκίδες να έχουν το ίδιο ακριβώς φαινόμενο μέγεθος. Και αυτό να ισχύει αποκλειστικά για εμάς, τους κατοίκους της Γης.

 

Μήπως κάποιος μας δουλεύει;

 

Μιας και μιλάμε για το φαινομενικό μέγεθος της Σελήνης, υπάρχει και κάποιο άλλο σχετικό παράδοξο, το οποίο οι περισσότεροι έχουμε κατά καιρούς παρατηρήσει. Προσέξτε:

 

Μόλις έχετε πετύχει ένα τεράστιο ολόγιομο φεγγάρι χαμηλά στον ορίζοντα, να ανατέλλει πίσω από την Ακρόπολη. Ευχαριστείτε την καλή σας τύχη που συμβαίνει να κρατάτε μαζί τη φωτογραφική σας μηχανή και τραβάτε μια καταπληκτική φωτογραφία. Εμφανίζετε το φιλμ και σπεύδετε να θαυμάσετε τη φωτογραφία σας. Τι απογοήτευση, το φεγγάρι ίσα που διακρίνεται πίσω από την Ακρόπολη. Είναι μια σταλίτσα, κι όμως, όταν εσείς τραβήξατε τη φωτογραφία, το φεγγάρι φαινόταν τεράστιο.

 

Όλοι γνωρίζουμε ότι το φεγγάρι φαίνεται μεγαλύτερο όταν βρίσκεται χαμηλά στον ορίζοντα (ιδίως όταν πρόκειται για πανσέληνο), ενώ όταν βρίσκεται ψηλά στον ουρανό μοιάζει πολύ μικρότερο. Κι όμως, γνωρίζουμε επίσης ότι το μέγεθος του, είτε αυτό βρίσκεται ψηλά είτε χαμηλά, παραμένει αμετάβλητο - μισή μοίρα. Γιατί, λοιπόν, αυτή η φαινομενική διαφορά ανάλογα με τη θέση του στον ορίζοντα;

 

Η εξήγηση εδώ δεν έχει να κάνει τόσο με το φεγγάρι όσο με ένα δικό μας εγγενές σφάλμα στον υπολογισμό του πραγματικού μεγέθους των μακρινών αντικειμένων. Η καθημερινή αντίληψη για τον κόσμο γύρω μας μας υπαγορεύει πως, όταν ένα αντικείμενο που βρίσκεται ψηλά επάνω από το κεφάλι μας (π.χ. ένα σύννεφο, ένα αεροπλάνο ή ένα πουλί) απομακρυνθεί από εμάς και χαμηλώσει στον ορίζοντα, αυτό θα φαίνεται όλο και μικρότερο ώσπου να χαθεί. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν ισχύει για το φεγγάρι, το οποίο αποτελεί κολοσσιαίο σώμα. Όταν, λοιπόν, εμείς το αντικρίζουμε χαμηλά, πέρα στον ορίζοντα, περιμένουμε να το δούμε μικρότερο απ' ό,τι όταν αυτό βρίσκεται ψηλά στον ουρανό. Το γεγονός ότι κάτι τέτοιο δε συμβαίνει μας κάνει να υπερεκτιμάμε το μέγεθος του, ώστε αυτό να φαντάζει μεγαλύτερο στον εγκέφαλο μας (το ίδιο ακριβώς φαινόμενο, και για τους ίδιους λόγους, παρατηρείται και σε σχέση με τον ήλιο).

 

Την επόμενη φορά που θα αντικρίσετε το φεγγάρι όταν αυτό βρίσκεται χαμηλά στον ορίζοντα, κάντε το εξής απλό τεστ: ανοίξτε μια μικρή τρύπα σε ένα κομμάτι χαρτί, κλείστε το ένα σας μάτι και με το άλλο κοιτάξτε το φεγγάρι μέσα από την τρύπα, σε τέτοια απόσταση από το μάτι σας ώστε μόλις που να χωράει μέσα απ' αυτήν η εικόνα του φεγγαριού (ακυρώνει την αίσθηση του ορίζοντα). Θα διαπιστώσετε ότι τώρα βλέπετε το φεγγάρι στο κανονικό του μέγεθος, χωρίς αυτό να φαντάζει μεγαλύτερο. Ανοίξτε τώρα και το άλλο σας μάτι (αυτό που δεν κοιτάζει μέσα από την τρύπα). Τώρα βλέπετε δύο φεγγάρια, ένα μικρότερο, με το μάτι που βλέπει μέσα από την τρύπα, και ένα μεγαλύτερο, με το μάτι που κοιτάζει έξω απ' αυτή!

 

Για τους άπιστους Θωμάδες, προτείνουμε το εξής:

 

Κάντε κλικ στο παρακάτω thumbnail.

 

 

Με χαμηλωμένο το φωτισμό του δωματίου σας, κοιτάξτε σταθερά τη μαύρη κουκίδα από απόσταση 20 εκατοστών και για 20 περίπου δευτερόλεπτα. Κλείστε τώρα τα μάτια σας και στρέψτε το κεφάλι σας επάνω ψηλά. Περιμένετε λίγο ώσπου να εμφανιστεί το μετείκασμα. Θα πρέπει να βλέπετε ένα λευκό δίσκο στο κέντρο ενός μαύρου τετραγώνου. Με τα μάτια πάντα κλειστά, χαμηλώστε τώρα αργά το κεφάλι σας, προσπαθώντας να διατηρήσετε στο μυαλό σας το μετείκασμα. Θα παρατηρήσετε δύο πράγματα:

 

α) Το μαύρο τετράγωνο διατηρείται, ο λευκός κύκλος όμως εξαφανίζεται. Μερικοί άνθρωποι δεν μπορούν, όσο και αν προσπαθήσουν, να διατηρήσουν το μετείκασμα του λευκού δίσκου όταν χαμηλώσουν τη νοητή τους ματιά (τα μάτια είναι κλειστά) σε οριζόντια θέση (σαν να κοιτούν πέρα μακριά), οι περισσότεροι όμως το καταφέρνουν με κάποια δυσκολία. Επιμείνετε και ξαναπροσπαθήστε.

 

β) Σε περίπτωση που το καταφέρετε, θα δείτε στο κέντρο του τετραγώνου μια λευκή κουκίδα, πολύ μικρότερη του αρχικού δίσκου.

 

Να, λοιπόν, που το μακρινό φεγγάρι μάς αποκαλύπτει κάποια πράγματα που συμβαίνουν εδώ, μέσα στο μυαλό μας.

 

Τα μυστικά της Σελήνης δεν τελειώνουν εδώ. Εμείς, όμως, θα κλείσουμε αυτή τη συζήτηση με το ακόλουθο στιχάκι του (επίκαιρου) Tolkien:

 

Και προσμένω μ' ελπίδα στην άλλη στροφή

πύλη κρυφή ή δρόμος μπροστά μου να βγει

και μόλο που ως τώρα τ' άφηνα γεια

μια μέρα θε να 'ρθει ή κάποια βραδιά

που τους δρόμους αυτούς θα περάσω

δυτικά της Σελήνης κι απ' τον Ήλιο πιο

πέρα να φτάσω...

 

 

 

Στις 02/03/04 η NASA ανακοίνωσε επίσημα ότι το διαστημικό όχημα "Opportunity" ανακάλυψε ίχνη διάβρωσης σε πετρώματα του Άρη, τα οποία αποδεικνύουν ότι στο παρελθόν υπήρξε νερό σε υγρή μορφή στην επιφάνεια του. Οι επιστήμονες που έκαναν την ανακοίνωση αυτή προχώρησαν λέγοντας ότι, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, στον Άρη υπήρξε κάποτε ζωή.

 

Αν το καλοσκεφτείτε, πρόκειται ίσως για την εκπληκτικότερη και σημαντικότερη είδηση που έχει ανακοινωθεί ποτέ!

 

Στα περισσότερα ελληνικά (και πιθανώς και σε πολλά ξένα) δελτία ειδήσεων, η είδηση αυτή δημοσιεύτηκε 14η - 15η, πολύ μετά τις δηλώσεις Πολύδωρα και τις αντεγκλήσεις Διαμαντοπούλου.

 

Σκεφτείτε το λίγο. Είναι κάπως τρομακτικό...

 

 

Ημέρες έντονης

πολιτικής διαμάχης.

 

06/03/2004

 


 

Ο χειμώνας είναι ίσως η καταλληλότερη εποχή για νυκτερινές περιπλανήσεις στα μονοπάτια της πόλης - οποιασδήποτε πόλης. Είτε με το βαθύ μπλε ουρανό των αλκυονίδων νυχτών είτε με τα κοκκινερά, πηχτά σύννεφα του βροχερού νυκτερινού ουρανού, τα έρημα δρομάκια και τα μισοφωτισμένα παράθυρα απευθύνουν ένα ξεχωριστό κάλεσμα προς τους μοναχικούς ταξιδιώτες. Οι νύχτες είναι μεγάλες και το μαύρο τους ύφασμα αρκετά μακρύ και πυκνό ώστε να καλύπτει τις σιγανές ομιλίες και τις ψιλόλιγνες σκιές. Και, αν ο ταξιδιώτης είναι αρκετά τυχερός και το πρώτο φως της αυγής τον βρει να περιπλανιέται ακόμη στα άδεια στενά της πόλης, μπορεί και να γίνει μάρτυρας μικρών θαυμάτων που οι περισσότεροι άνθρωποι γεύονται μονάχα στα όνειρα τους.

 

Καλές βόλτες.

 

13/01/2004

 


  

5