ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗ ΣΕΛΙΔΑ

 


 

Η αθηναϊκή καγκελαρία

 

Ξεκινήσαμε τις βόλτες μας σαν τουρίστες. Σκοπός μας ήταν να απαλλαγούμε, προσωρινά και κατά μικρό βαθμό έστω, από τους εποπτικούς μηχανισμούς της συνείδησης, που επιτηρούν και παρεμβαίνουν μονίμως στον τρόπο με τον οποίο αξιολογούμε τις πληροφορίες που μας δίδονται από τις αισθήσεις μας.

 

Περπατήσαμε, λοιπόν, στις γειτονιές της πόλης και παρατηρήσαμε κάποια περίεργα σημάδια-τοπόσημα.

 

 

Κοιτάξαμε στους τοίχους των κτιρίων, όπου προσέξαμε μερικά ασυνήθιστα σχέδια.

 

 

Εξερευνήσαμε κάποιες στοές, όπου διαπιστώσαμε την παράδοξα σθεναρή επιβίωση «νησίδων» του παρελθόντος μέσα στο παρόν.

 

 

Όμως, σκοπός της όλης μας αυτής προσπάθειας ήταν να προχωρήσουμε, όχι απλώς να παρατηρήσουμε. Και για το σκοπό αυτό απαιτείται η συνδρομή ενός από τους παραδοσιακούς συμμάχους του ανθρώπου: της λογικής. Αλλά, η λογική προαπαιτεί τη συνείδηση. Έτσι, λοιπόν, χωρίς ακόμα να απομακρυνθούμε από τον αρχικό μας ρόλο των παρατηρητών, θα βάλουμε και τη συνείδηση στο παιχνίδι, ώστε να αναβαθμιστούμε σε συνειδητούς παρατηρητές. Τώρα που μάθαμε την τέχνη, μπορούμε να ξαναγίνουμε «τουρίστες» όποτε χρειαστεί.

  

Τα σχέδια ( Ι )

 

Ρίξαμε μια φευγαλέα μόνο ματιά στην ενότητα "Σημάδια, ίχνη, σημεία και τέρατα" και προσπεράσαμε, καθώς η συζήτηση μάς οδηγούσε αλλού. Όμως, το θέμα με τα σχέδια στις πόρτες πάει πολύ μακριά.

 

Μιλάμε για κάποιες πόρτες κτιρίων της παλιάς, κυρίως, Αθήνας και για τις παραστάσεις που αυτές φέρουν στα κάγκελα τους.

 

 

Τα πιο παλιά χρόνια, αυτό ήταν το κυρίαρχο στυλ στις πόρτες των σπιτιών. Σιδερόπορτες με αδιαφανές τζάμι πίσω από κάγκελα, τα οποία, εκτός από προστασία, προσέφεραν και διακόσμηση, καθώς σχημάτιζαν διάφορες παραστάσεις.

 

Το θέμα θα ήταν καθαρά εικαστικής φύσης αν ανάμεσα στις διάφορες αυτές παραστάσεις δεν υπήρχαν και κάποιες οι οποίες αποτελούν πανανθρώπινα αρχετυπικά σύμβολα. Και πάλι, δεδομένης της ασύνειδης προέλευσης και της οικουμενικότητας όλων των ανθρώπινων αρχετυπικών συμβόλων, η ύπαρξη τους δε θα προκαλούσε έκπληξη αν δε συνοδεύονταν κι από ένα περίεργο χαρακτηριστικό. Οι παραστάσεις, ή μάλλον τα μοτίβα των παραστάσεων αυτών, παρουσιάζουν συγκεκριμένη κατανομή στις γειτονιές της πόλης. Κάποια απ' αυτά παρουσιάζουν μεγάλη συγκέντρωση σε ορισμένες συνοικίες, ενώ απουσιάζουν παντελώς από άλλες, στις οποίες επικρατούν μοτίβα με εντελώς διαφορετικές, συχνά «ανταγωνιστικές» (η σημασία της λέξης θα γίνει κατανοητή παρακάτω) παραστάσεις. Σε μερικές περιπτώσεις, η μετάβαση από τη μία «επικράτεια» στην άλλη γίνεται απότομα και ολοκληρωτικά, ενώ σε κάποιες άλλες η μετάβαση αυτή είναι ομαλή, με μεικτά μοτίβα και ενδιάμεσα θέματα παραστάσεων στα όρια των περιοχών. Κάποιες παραστάσεις, πάλι, βρίσκονται διασκορπισμένες καθ' όλη την έκταση της πόλης, χωρίς να ακολουθούν κάποια συγκεκριμένη, ιδιαίτερη κατανομή. Υπάρχουν, τέλος, παραστάσεις οι οποίες ξεφεύγουν εντελώς από τα υπόλοιπα μοτίβα. Τοποθετημένες σε σημεία-κλειδιά της πόλης, μεταδίδουν το παράξενο, σιωπηρό τους μήνυμα με παράδοξη μερικές φορές σαφήνεια. Τις παραστάσεις αυτές θα τις αφήσουμε για το τέλος.

 

Μια επιπόλαια θεώρηση θα μπορούσε να δημιουργήσει την εντύπωση πως η επανάληψη αυτή των σχεδίων στις πόρτες θα ήταν δυνατόν να ερμηνευθεί με μόνη τη διαδικασία της μίμησης και της αντιγραφής των παραστάσεων από τεχνίτη σε τεχνίτη· και πως η αναπαραγωγή τους από πόρτα σε πόρτα θα μπορούσε να οφείλεται απλώς στη μηχανική και με αισθητικά μόνο κριτήρια επιλογή, ανάμεσα σε καθιερωμένα και διαδεδομένα πρότυπα σχεδίων. Όμως η σημειολογία, η τοπολογική διαφοροποίηση και οι λοιπές ιδιαιτερότητες στην κατανομή τους αρκούν για να πείσουν περί του αντιθέτου. Για παράδειγμα, σε κάποιες περιοχές, όλες σχεδόν οι πόρτες με πρόσωπο προς Βορρά φέρουν το σχέδιο του δέντρου, ενώ οι πόρτες που κοιτούν προς την Ανατολή ενσωματώνουν το σχέδιο του ήλιου. Εξάλλου, όπως θα δούμε, είναι τα μοτίβα που επαναλαμβάνονται, και όχι τα σχέδια καθαυτά.

 

Εδώ, δε θα πρέπει να ξεχνάμε και μια άλλη πτυχή του συμβολισμού των σχεδίων αυτών. Η πόρτα αποτελεί την είσοδο του εκάστοτε οικήματος. Συνιστά την πύλη δια μέσω της οποίας επιτυγχάνεται η πρόσβαση στο εσωτερικό του, και καθένας ή καθετί που θα επιχειρήσει να εισέλθει σ' αυτό θα πρέπει πρώτα να τη διαβεί. Κατ' αυτή την έννοια, ένα σύμβολο ενσωματωμένο στην πόρτα ενός σπιτιού θα μπορούσε να παίζει το ρόλο «σφραγίδας», η οποία αποτρέπει την είσοδο «εχθρικών - ανεπιθύμητων» επιρροών, ή σηματοδοτεί τη δεκτικότητα του χώρου ως προς άλλες, «φιλικές - ευπρόσδεκτες» επιρροές. Ίσως αυτό να εξηγεί σε κάποιο βαθμό και το γεγονός ότι οι εν λόγω παραστάσεις βρίσκονται ενσωματωμένες στις πόρτες κυρίως των διαφόρων οικημάτων, και όχι σε άλλα επιμέρους ανοίγματα, όπως μπαλκόνια, παράθυρα και φεγγίτες. Υπάρχουν, ασφαλώς, και οι εξαιρέσεις που επιβεβαιώνουν τον κανόνα.

 

 

 

Όπως σημειώσαμε και πιο πριν, τα σχέδια αυτά απαντώνται στα παλαιότερα κυρίως κτίρια της Αθήνας -ιδίως σε αυτά που κατασκευάστηκαν μέχρι τη δεκαετία του '60- καθώς αυτά είναι που φέρουν και τις πόρτες της σχετικής τεχνοτροπίας. Ως αποτέλεσμα, τα συγκεκριμένα σχέδια βρίσκονται διάσπαρτα στις παλαιότερες κυρίως συνοικίες, ενώ οι νεόδμητες περιοχές περιέχουν ελάχιστα απ' αυτά. Θα ήταν λάθος, πάντως, να θεωρηθεί ότι οι νεότερες αυτές περιοχές στερούνται συμβόλων και σχεδίων, διαφορετικής μεν φύσης, αλλά ανάλογου περιεχομένου. Και δεν είναι μόνο η Αθήνα, τα σχέδια αυτά υπάρχουν αποτυπωμένα στις πόρτες και πολλών άλλων πόλεων της Ελλάδας, αλλά και του εξωτερικού.

 

Ας δούμε, λοιπόν, μερικά από τα μοτίβα, κρατώντας τη σχετική συζήτηση για το τέλος. Μια συμβουλή όμως πριν ξεκινήσουμε. Μη βιαστείτε να βγάλετε συμπεράσματα. Τα σύμβολα και οι εικόνες τους έρχονται από πολύ μακριά και η τάση του κορεσμού της διάθεσης για εμβάθυνση με τις πρώτες τολμηρές και αόριστες γενικές ερμηνείες αποτελεί προνόμιο των αδαών. Μην ξεχνάτε πως, αν τελικά υπάρχει κάποια νομοτέλεια στα θέματα και την κατανομή των σχεδίων στις πόρτες, αυτή θα πρέπει να πηγάζει από κάπου πέρα από κάθε συνειδητή σκοπιμότητα.

  

το δέντρο

 

Ανάμεσα στα διάφορα ετερόκλητα σχέδια, αποτελεί το πιο συνηθισμένο μοτίβο και απαντάται κυρίως στην ακόλουθη μορφή:

 

 

 

 

Θυμίζει το «Κοσμικό Δέντρο» με τους συμβολισμούς του και, μιας και για μια στοιχειώδη ανάλυση θα απαιτούνταν πολλές σελίδες, ενδεικτικά και μόνο παραθέτουμε τα παρακάτω αποσπάσματα από το βιβλίο "Εικόνες και Σύμβολα" του Mircea Eliade (ΒΛΕΠΕ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ).

 

 

Η πιο διαδεδομένη παραλλαγή του συμβολισμού του Κέντρου είναι το Κοσμικό Δέντρο, που βρίσκεται στη μέση του Σύμπαντος και που στηρίζει σαν άξονας τους τρεις Κόσμους. Η βεδική Ινδία, η αρχαία Κίνα, η γερμανική μυθολογία, καθώς και οι «πρωτόγονες θρησκείες», αντικρύζουν με διάφορες μορφές αυτό το Κοσμικό Δέντρο, που οι ρίζες του βυθίζονται μέχρι τον ¶δη και τα κλαδιά του αγγίζουν τον Ουρανό. Στις μυθολογίες της κεντρικής και βόρειας Ασίας, τα 7 ή 9 κλαδιά του συμβολίζουν τα 7 ή 9 ουράνια πεδία, δηλαδή τους επτά πλανητικούς ουρανούς. Δεν υπάρχει λόγος να επεκταθούμε εδώ σχετικά με τον πολύπλοκο συμβολισμό του Δέντρου του Κόσμου. Μας ενδιαφέρει κυρίως ο ρόλος του στις «ιεροτελεστίες του Κέντρου». Μπορούμε γενικά να πούμε πως τα περισσότερα ιερά και τελετουργικά δέντρα, που συναντάμε στην ιστορία των θρησκειών , δεν είναι παρά μιμήσεις, ατελή αντίγραφα αυτού του αρχετυπικού υποδείγματος, του Δέντρου του Κόσμου. Δηλαδή, όλα τα ιερά δέντρα υποτίθεται πως βρίσκονται στο Κέντρο του Κόσμου και όλα τα τελετουργικά δέντρα ή στύλοι που καθιερώνονται πριν από μια ιεροτελεστία ή κατά τη διάρκειά της, είναι σαν να προβάλλονται με τρόπο μαγικό στο Κέντρο του Κόσμου. Ας περιοριστούμε σε μερικά μόνο παραδείγματα. Στη βεδική Ινδία, ο θυσιαστήριος στύλος (γιούπα) είναι φτιαγμένος από ένα δέντρο πσυ εξομοιώνεται με το Παγκόσμιο Δέντρο. 'Οταν το κόβουν, ο θύτης ιερέας του λέει: «Με την κορυφή σου μη σκίζεις τον Ουρανό, με το κέντρο σου μην πληγώνεις την ατμόσφαιρα...» Φαίνεται καθαρά ότι πρόκειται για το ίδιο το Δέντρο του Κόσμου. Από το ξύλο του φτιάχνουν το θυσιαστήριο στύλο, που γίνεται κάτι σαν κοσμική στήλη: «Ορθώσου, ω Κύριε του δάσους, στην κορυφή της Γης!» τον καλεί η Ριγκ Βέδα, ΙΙΙ, 8, 3. «Με την κορφή σου βαστάς τον Ουρανό, με το μεσαίο τμήμα σου γεμίζεις τον αέρα, με το πόδι σου στερεώνεις τη Γη», κηρύχνει η Σαταπάθα Βραχμάνα, ΙΙΙ, 7 , 1, 4...

 

...και πρώτα-πρώτα στους αρκτικούς και βορειοαμερικανικούς λαούς: ο κεντρικός στύλος των κατοικιών τους εξομοιώνεται με τον Κοσμικό ξονα. Στη βάση αυτού του στύλου αποθέτουν τις προσφορές στις ουράνιες θεότητες, γιατί μόνο από τούτο τον άξονα μπορούν οι προσφορές ν' ανεβούν στον ουρανό. 'Οταν η μορφή της κατοικίας αλλάζει και τη θέση της παίρνει η «γιουρτ» ( όπως στους βοσκούς και κτηνοτρόφους της κεντρικής Ασίας), η μυθικολατρευτική λειτουργία του κεντρικού στύλου εξασφαλίζεται με την τρύπα για την έξοδο του καπνού. Για τις θυσίες βάζουν μες στη γιουρτ ένα δέντρο που η κορφή του προβάλλει απ' το άνοιγμα. Το θύσιαστήριο αυτό δέντρο με τα επτά κλαδιά του συμβολίζει τις επτά ουράνιες σφαίρες. 'Ετσι η κατοικία είναι ομόλογη με το Σύμπαν , αλλά θεωρείται και τοποθετημένη στο Κέντρο του Κόσμου, καθώς το άνοιγμα για τον καπνό βρίσκεται αντίκρυ στον πολικό αστέρα. Θα ξανάρθουμε λίγο πιο κάτω σ' αυτή τη συμβολική εξομοίωση της κατοικίας με το «Κέντρο του Κόσμου», γιατί φανερώνει μια από τις πιο διαφωτιστικές συμπεριφορές του αρχαϊκού θρησκευόμενου ανθρώπου. Για την ώρα, ας σταθούμε στις τελετουργίες της ανόδου, που γίνονται σ' ένα «κέντρο». Καθώς είδαμε ο Τάταρος, όπως κι ο Σιβηριανός σαμάν, σκαρφαλώνει σ' ένα δέντρο κι ο βεδικός θύτης ανεβαίνει σε μια σκάλα. Και τα δύο τελετουργικά τυπικά ακολουθούν τον ίδιο σκοπό, την άνοδο στον Oυρανό. Πoλλoί μύθοι μιλάνε για ένα δέντρο, για μια κληματίδα, ένα σκοινί, έναν ιστό αράχνης ή μια σκάλα, που ενώνουν τη Γη με τον Ουρανό και χρήσιμεύουν σε ορισμένα προνομιούχα άτομα για να ανεβαίνουν πραγματικά στον Ουρανό.

 

 

Το στολισμένο Χριστουγεννιάτικο δέντρο αποτελεί τη σύγχρονη εκδοχή της παγκόσμιας και πανάρχαιας αυτής παράδοσης, προσαρμοσμένη στο πνεύμα της εποχής και συνδεδεμένη με τη θρησκευτική εορτή των ημερών, ενώ στην αρχική του μορφή συνιστούσε στοιχείο των εορτασμών για την έλευση του νέου έτους. Διόλου τυχαία, το δέντρο που επιλέγεται για το σκοπό αυτό ανήκει στα κωνοφόρα (συνήθως έλατο), ενσωματώνοντας έτσι έναν μακρύ και ευθύ άξονα στο κέντρο του. Στη χώρα μας, διαδεδομένη είναι η παράδοση των καλικάντζαρων, που ενώ όλο το χρόνο πριονίζουν τον κορμό του Δέντρου που σηκώνει και στηρίζει τον κόσμο, αποτυγχάνουν τελικά να τον κόψουν και, καθώς με την έλευση της νέας χρονιάς το δέντρο αποκαθίσταται στην αρχική του κατάσταση, η όλη διαδικασία ξεκινά πάλι απ' την αρχή. Σε πολλές βόρειες χώρες, τέλος, αποτελεί έθιμο τις ημέρες πριν την Πρωτοχρονιά να στήνεται ένας ψηλός στύλος στις πλατείες των πόλεων και των χωριών. Στην κορυφή του τοποθετούνται τρόφιμα και δώρα, τα οποία κερδίζει αυτός που θα καταφέρει να σκαρφαλώσει στην κορυφή του.

 

Παρεμπιπτόντως, αν μετρήσετε τα κλαδιά των δέντρων στα σχέδια των ανάλογων παραστάσεων και προσθέσετε και τον κορμό, θα καταλήξετε στις περισσότερες περιπτώσεις στον αριθμό επτά ή εννιά, χωρίς φυσικά να λείπουν και οι εξαιρέσεις.

 

Οι παραπάνω φωτογραφίες απεικονίζουν την κυρίαρχη μορφή με την οποία συνήθως αποτυπώνεται το μοτίβο του δέντρου στις πόρτες των σπιτιών. Σε σπάνιες μόνο περιπτώσεις αυτό παριστάνεται με άμεσο τρόπο.

 

 

Υπάρχουν, πάντως, και άλλες παραλλαγές.

 

 

Αν σας έκανε εντύπωση η σβάστικα που υπάρχει σχεδιασμένη επάνω από την πόρτα της τελευταίας φωτογραφίας, θα πρέπει να ξέρετε πως και αυτό το σύμβολο υπάρχει εγγεγραμμένο σε πολλές καγκελόπορτες. Για κοιτάξτε προσεκτικά...

  

η σβάστικα

 

 

Οι περισσότεροι πιστεύουν πως η σβάστικα πρωτοεμφανίστηκε ως σύμβολο του Ναζισμού. Τους τελευταίους τους διορθώνουν, σε αυστηρό συνήθως ύφος, κάποιοι που γνωρίζουν πως η σβάστικα απετέλεσε ευρέως διαδεδομένο σύμβολο στην αρχαία Ελλάδα. Και αυτοί, όμως, συνήθως αγνοούν πως η σβάστικα χρησιμοποιήθηκε ως σύμβολο από πολλούς λαούς του αρχαίου κόσμου και πως απαντάται ακόμη και στη Μογγολία.

 

Τέλος πάντων, προχωράμε.

  

ο ήλιος

 

Πολύ διαδεδομένο σαν σχέδιο, ο ήλιος συναντάται σε ποικιλία μοτίβων.

 

 

 

 

 

Οι συμβολικές προεκτάσεις του ήλιου είναι πασίγνωστες και δεν υπάρχει λαός που να μην τον έχει τοποθετήσει σε περίοπτη θέση του θρησκειολογικού και μυθολογικού του πανθέου. Έτσι, εδώ θα αρκεστούμε απλώς να σημειώσουμε πως το ηλιακό μοτίβο παρουσιάζει έντονη τοπολογική κατανομή, αφθονώντας σε κάποια τμήματα της Αθήνας (όπως π.χ. στα Πετράλωνα) και απουσιάζοντας πλήρως από άλλα, ενώ η μετάβαση από τα μεν στα δε συχνά γίνεται με μεικτά μοτίβα, τα οποία, εκτός από τον ήλιο, συνήθως εμπεριέχουν και θαλάσσια στοιχεία.

 

 

Γεγονός που μας οδηγεί στα...

  

υδάτινα σύμβολα

 

Πρόκειται για ομάδα σχεδίων που περιλαμβάνει ετερόκλητες συνήθως μεταξύ τους παραστάσεις, οι οποίες όμως στο σύνολο τους σχετίζονται με την έννοια της θάλασσας, των κόσμων και των πλασμάτων της. Απαντώνται σχετικά σπάνια και συνηθέστερα παραπέμπουν στην ιδέα των κυμάτων.

 

 Λεπτομέρεια: προσέξτε τα αυτοκόλλητα στο τζάμι της πόρτας.

 

 

Σπανιότερα απεικονίζουν κάτι πιο συγκεκριμένο, όπως γοργόνες...

 

 

...ή όστρακα...

 

 

Αξίζει τον κόπο να σταθούμε λίγο στα τελευταία. Κοιτάξτε λοιπόν την παραπάνω πόρτα που βρίσκεται κάπου στο Γουδί και κάντε μια σύγκριση με την ακόλουθη πόρτα, που βρίσκεται 300 περίπου χιλιόμετρα νοτιότερα, στα Χανιά της Κρήτης.

 

 

Είπαμε, τα περισσότερα μοτίβα βρίσκονται, με μικρές μόνο παραλλαγές, διεσπαρμένα σε όλη την Ελλάδα, αλλά και σε άλλες χώρες του κόσμου. Το όστρακο, βέβαια, σαν σχήμα, συναντάται αποτυπωμένο και με άλλους τρόπους στις πόρτες των σπιτιών.

 

 

Ας δούμε όμως μερικά ακόμα σχετικά αποσπάσματα από το βιβλίο "Εικόνες και Σύμβολα" του Mircea Eliade (ΒΛΕΠΕ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ).

 

 

'Οστρακα βρέθηκαν επίσης στους τάφους της προδυναστικής Αιγύπτου. Για μεγάλο χρονικό διάστημα η Ερυθρά Θάλασσα πρόσφερε στους Αιγύπτιους τα κοχύλια της για φυλαχτά. Ανάλογη αφθονία κοχυλιών και άλλων οστρακοειδών αποκάλυψαν οι ανασκαφές και στην Κρήτη. Στη Φαιστό, σ' ένα νεολιθικό στρώμα, βρέθηκαν κοντά σε μια πήλινη μορφή γυναίκας όστρακα του είδους penctunculus, με αναμφισβήτητη θρησκευτική σημασία. Οι ανασκαφές του ρθουρ Έβανς μας έδωσαν τη δυνατότητα να προσδιορίσουμε καθαρότερα τη μαγική αξία και τη λατρευτική λειτουργία των οστράκων (πρβλ. Palace of Minos, 1, σ.517 κ.ε.). Υπήρχαν πολλά σχέδια με θέμα τα κοχύλια και η επίμονη παρουσία τους οφειλόταν, όχι τόσο στη διακοσμητική τους αξία, όσο στο συμβολισμό τους (ό.α., σ.519, εικ.377 , 378). Μια ανακάλυψη, σπουδαία απ' αυτή την άποψη, που κατά την έγκυρη γνώμη του ¶ντερσον (σ.298) δείχνει το μεταβατικό κρίκο ανάμεσα στον ευρω-αφρικανικό πολιτισμικό κύκλο και στην ανατολική Ασία, έγινε από τον Pumpelly στο Ανού. Μα κι ο ίδιος ο ¶ντερσον βρήκε όστρακα στο Γιανγκ Τσάο Θουν, στο Σα Τσινγκ (στην έρημο του Τσεν Φου), δηλαδή σε προϊστορικούς οικισμούς, όπου οι ταφικές λάρνακες επιμαρτυρούν τα τόσο χαρακτηριστικά σχέδια, που ονομάστηκαν «death pattern» και «cowrie pattern» και που δεν αφήνουν την παραμικρή αμφιβολία για το συμβολισμό τους: θάνατος - αναγέννηση (Andersson, ό. α., σ.322 κ.ε.)...

 

...Στους 'Ελληνες το μαργαριτάρι ήταν σύμβολο του έρωτα και του γάμου. Τα όστρακα άλλωστε σχετίζονταν στενά από τα προελληνικά χρόνια με τις Μεγάλες Θεές. 'Οστρακα αφιέρωναν στην Αφροδίτη στην Κύπρο, όπου οδηγήθηκε η θεά μετά τη γέννησή της απ' τον αφρό της θάλασσας (Πλίνιος, Hist. Nat., ΙΧ, 30 και ΧΧΧΙΙ, 5). Ο μύθος για τη γέννηση της Αφροδίτης από μια θαλάσσια κόγχη (στρόμβο) είχε πιθανότατα διαδοθεί πλατιά στη μεσογειακή περιοχή. Ο Πλαύτος, που μεταφράζει ένα στίχο του Δίφιλου, την ξέρει αυτή την παράδοση: te ex concha natam esse autumnant. Στη Συρία ονόμαζαν τη θεά «Κυρά με τα μαργαριτάρια». Στην Αντιόχεια, «Μαργαριτώ». Το πλέγμα Αφροδίτη-όστρακο επιβεβαιώνεται κι από πολλά σχέδια χαραγμένα σε όστρακα (Deonna, ό.α., σ.402). Χωρίς αμφιβολία, γνώριζαν κι οι 'Ελληνες την παρομοίωση του θαλασσινού κοχυλιού με το γυναικείο γεννητικό όργανο.

 

 

 "Η γέννηση της Αφροδίτης"

του Boticcelli

 

Διαδεδομένη είναι ακόμη και στις μέρες μας η αντίληψη ότι τα οστρακοειδή επιδρούν ως αφροδισιακά. Με αυτό κατά νου, ξανακοιτάξτε την πόρτα που βρίσκεται στα Χανιά. Μπορείτε μήπως να διακρίνετε κάποια επιμέρους σχέδια της εικονιζόμενης παράστασης που σχετίζονται και συμπληρώνουν το γενικότερο αυτό συμβολισμό;

 


 

ΕΠΟΜΕΝΗ ΣΕΛΙΔΑ