ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗ ΣΕΛΙΔΑ

 


 

Urban links

 

Αν σε μια μεγαλούπολη όπως η Αθήνα εκδηλώνονται επιδράσεις σχετικές με τα όσα έχουν συζητηθεί ως εδώ, και άσχετα με το αν οι πηγές των επιδράσεων αυτών ξεφεύγουν από τα δικά μας όρια αντίληψης, τι μορφή θα μπορούσαν να έχουν τα αισθητά για εμάς αποτελέσματα τους;

 

Μεγάλη συζήτηση. Και, κατ' αρχήν, στη συζήτηση μας αυτή αναφερόμαστε αναγκαστικά σε επιδράσεις και αποτελέσματα τα οποία μπορούν να γίνουν αντιληπτά από εμάς. Δε θα είχε νόημα να μιλήσει κανείς για καταστάσεις των οποίων τα αποτελέσματα ξεφεύγουν εντελώς από το δικό μας φάσμα παρατήρησης, διότι προφανώς στην περίπτωση αυτή η όλη συζήτηση θα ήταν κενή περιεχομένου. Πώς θα μπορούσε να μιλήσει κανείς π.χ. για τα ραδιοκύματα της τηλεόρασης, της τηλεφωνίας και του ραδιοφώνου, εάν δε διέθετε τον κατάλληλο δέκτη ώστε να μπορέσει να τα συλλάβει και να αντιληφθεί την ύπαρξη τους; Η Γη βομβαρδιζόταν από κοσμικά ραδιοκύματα ήδη από την αρχή της δημιουργίας της, η ύπαρξη όμως των κυμάτων αυτών έγινε γνωστή σ' εμάς εδώ και λιγότερο από έναν αιώνα, με την κατασκευή των πρώτων σχετικών δεκτών.

 

Δέκτης. Περίεργη λέξη, αρκετά αόριστη, αλλά και με κάπως υποβλητική χροιά. Το ποια μορφή θα μπορούσε να έχει ένας δέκτης ραδιοκυμάτων, στις μέρες μας πλέον αποτελεί κοινό τόπο. Όταν, όμως, σ' αυτή τη γωνιά του internet συζητάμε για ακαθόριστα μορφώματα που σχηματίζονται και διαλύονται μέσα στις πόλεις μας, δημιουργώντας κύματα παράξενων επιρροών που ξεσπούν μέσα σ' αυτές, τότε ο καθορισμός του τι θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως δέκτης των παραπάνω αποτελεί ίσως το πιο σημαντικό μέρος της όλης αυτής συζήτησης. Ποια, λοιπόν, μορφή θα μπορούσε να έχει ένας τέτοιος δέκτης;

 

Θεωρητικά, αρκετά διαφορετικά πράγματα θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως δέκτες επιδράσεων όπως αυτές για τις οποίες συζητάμε. Και για να μείνουμε για λίγο ακόμα στο παράδειγμα των ραδιοκυμάτων, μπορεί οι ραδιοδέκτες και τα ραδιοτηλεσκόπια να κατασκευάστηκαν σχετικά πρόσφατα, οι επιδράσεις και οι εναλλαγές, όμως, π.χ. της ηλιακής ακτινοβολίας μπορούν -και μπορούσαν ανέκαθεν- να γίνουν αντιληπτές από το εύρος των ομόκεντρων δακτυλίων στους κορμούς των δέντρων.

 

 

Κατ' αναλογία, παλιά ή νέα ίχνη διαδικασιών όπως αυτές που μας απασχολούν θα μπορούσαν να βρεθούν «αποτυπωμένα» σε ολόκληρο το φάσμα των «συστατικών» μιας πόλης.

 

Όμως, εδώ η συζήτηση μπαίνει πλέον αναγκαστικά υπό το πρίσμα μιας νέας, διαφορετικής οπτικής. Προσπαθώντας κανείς να αναφερθεί στο θέμα αυτό με επεξηγηματικό και αναλυτικό τρόπο, επιχειρώντας να το περικλείσει μέσα σε δομημένες περιγραφές και σαφείς κανόνες, κινδυνεύει, όχι μόνο να χάσει εντελώς την ουσία του, αλλά και να καταλήξει σε βαρύγδουπες και μάλλον αστείες διατυπώσεις, οι οποίες τελικά ουδεμία σχέση θα έχουν με το ζητούμενο.

 

Ήδη στις προηγούμενες ενότητες της σελίδας αυτής σταθήκαμε σε στοιχεία της πόλης, όπως κάποια παράξενα γλυπτά, σχέδια στις καγκελόπορτες ή graffiti, τα οποία δείχνουν να ακολουθούν τους κανόνες μιας δικής τους, αδιόρατης για εμάς νομοτέλειας. Και μιας και αναφέραμε τα graffiti, αλήθεια, έχετε μήπως παρατηρήσει ότι τους τελευταίους μήνες στους τοίχους του κέντρου της Αθήνας περιφέρονται κάποια ασυνήθιστα... ψάρια;

 

 

Μήνυμα. Συνειδητό ή όχι από την πλευρά του δημιουργού του, αυτός είναι ο σκοπός ενός graffiti. Και, όχι, εδώ δε θα επανέλθουμε στο θέμα αυτό, προσέξτε όμως ότι η τεχνοτροπία των παραπάνω ζωγραφισμένων και αποτυπωμένων graffiti διαφέρει ως προς την οπτική της «διάλεκτο», πράγμα που δείχνει ότι αυτά, κατά πάσα πιθανότητα, έχουν δημιουργηθεί από διαφορετικούς ανθρώπους, ενώ το περιεχόμενο του μηνύματος τους παραμένει σταθερό (παρεμπιπτόντως, η φορά της κεφαλής των ψαριών υποδηλώνει και κατεύθυνση).

 

Τα πράγματα είναι απλά όταν -όπως στα παραπάνω σχέδια- ο φορέας του μηνύματος αντιστοιχεί σε κάτι το απτό και συγκεκριμένο και όταν «αποστολέας» του είναι η όποια πρόθεση ενός ή περισσότερων ανθρώπων. Φαίνεται όμως ότι ανάμεσα στα μυριάδες μηνύματα που «κυκλοφορούν» στους δρόμους μιας πόλης, υπάρχουν και κάποια των οποίων η προέλευση είναι αδιευκρίνιστη και οι φορείς μέσω των οποίων αυτά διαδίδονται αθέατοι για εμάς.

 

Μηνύματα μέσα στην πόλη. Ηχεί παράδοξα γνώριμο για τους περισσότερους ανθρώπους, ίσως επειδή οι περισσότεροι αντιλαμβάνονται υποσυνείδητα την ύπαρξη τους. Αν τέτοια παράξενα μηνύματα και επιρροές ξεσπούν κατά περιόδους σε τμήματα της πόλης, ποιες επιδράσεις θα μπορούσαν να έχουν αυτά στους ανθρώπους που κατοικούν και κινούνται στις συγκεκριμένες περιοχές;

 

Υποσυνείδητες επιδράσεις κυρίως. Το πώς, τώρα, οι υποσυνείδητες αυτές επιδράσεις θα εκδηλώνονταν μέσα από σαφείς, χειροπιαστές ενδείξεις, σηκώνει πολλή κουβέντα. Θα είχε, για παράδειγμα, μεγάλο ενδιαφέρον το να μπορούσε κάποιος να μελετήσει στατιστικά τις εκδηλώσεις ψυχικών νόσων, τις απόπειρες αυτοκτονιών ή τις εξάρσεις βίαιης συμπεριφοράς/εγκληματικότητας ανά περιοχές της πόλης. Το δύσκολο στην περίπτωση αυτή θα ήταν να απομονωθούν και να αγνοηθούν όλοι οι αμέτρητοι άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν τα παραπάνω χαρακτηριστικά της ανθρώπινης συμπεριφοράς (μορφωτικό, βιοτικό επίπεδο κλπ.), αφήνοντας χώρο μόνο για τις τυχόν επιδράσεις που μας απασχολούν εδώ. Δύσκολο έως ακατόρθωτο, ακόμα και για ένα ολόκληρο επιτελείο από ειδικούς. Αν, όμως, τέτοιες επιδράσεις είναι δύσκολο να απομονωθούν εντελώς και να μελετηθούν ξεχωριστά, κάποια από τα αποτελέσματα τους στη συμπεριφορά και τις πράξεις των ανθρώπων θα μπορούσαν να γίνονται ορατά, πάντοτε φυσικά εντός κάποιων ορίων αβεβαιότητας.

 

 

Τέτοιου είδους ίχνη εντοπίζονται με αυξημένη συχνότητα σε ορισμένες περιοχές της Αθήνας, και, αν και όπως είπαμε η αξιολόγηση και ερμηνεία τους είναι εκ των πραγμάτων προβληματική, το ίδιο το γεγονός της αυξημένης τους αυτής -σε σχέση με άλλες περιοχές της πόλης- συγκέντρωσης σε συγκεκριμένες συνοικίες συμβαδίζει με το βασικό υπόβαθρο της συζήτησης αυτής. Πολλά απ' αυτά, ίσως τα περισσότερα, είναι δυσδιάκριτα και ανεπαίσθητα, εκδηλούμενα και αυτά στο ίδιο υποσυνείδητο επίπεδο απ' το οποίο μοιάζουν να έχουν προέλθει.

 

 

Άλλες φορές, πάλι, πρόκειται για μικρές πράξεις, το νόημα των οποίων δύσκολα εξηγείται μέσα στα συμβατικά πλαίσια, παραπέμποντας σε περίεργους συνειρμούς.

 

 

Η μισάνοιχτη πόρτα της παραπάνω φωτογραφίας, για παράδειγμα, οδηγεί σε ένα παμπάλαιο εγκαταλελειμμένο σπίτι. Κάποιος ένιωσε την ανάγκη να σχεδιάσει ένα βλοσυρό πρόσωπο επάνω σε ένα μικρό κομμάτι ξύλου και να το τοποθετήσει μπροστά στο άνοιγμα της πόρτας αυτής. Το πράγμα θα προκαλούσε μικρότερη εντύπωση αν η γειτονιά από την οποία προέρχονται και οι δύο παραπάνω φωτογραφίες δεν έβριθε κυριολεκτικά από ανάλογα παράδοξα ευρήματα. Ενώ λίγες δεκάδες μέτρα παρακάτω, κρυμμένη σχεδόν σε έναν τοίχο, υπάρχει μια μικρή επιγραφή:

 

 

Είναι όταν κανείς κοιτάξει το σύνολο που αρχίζει να αντιλαμβάνεται μια ευρύτερη εικόνα. Αυτό ακριβώς ισχύει και με τα θέμα για το οποίο συζητάμε. Γειτονιές της Αθήνας των οποίων οι κάτοικοι εκδηλώνουν κάποια κοινά στοιχεία ασυνήθιστης συμπεριφοράς; Ναι, υπάρχουν. Αυτό δεν προκαλεί και τόση έκπληξη αν κανείς αναλογιστεί και συνειδητοποιήσει το πόσα και πόσο διαφορετικά μηνύματα και επιρροές μπορεί να συλλάβει ένας ανθρώπινος δέκτης. Και είμαστε όλοι μας φτιαγμένοι ώστε να λειτουργούμε ως δέκτες, στο συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος της ύπαρξης μας. Από τα όνειρα που μας ξεβράζει το υποσυνείδητο κάθε βράδυ έως τις ενστικτώδεις μας παρορμήσεις και αποστροφές, υπάρχουν αμέτρητοι αδιάψευστοι μάρτυρες της πολύπλευρης και οξυμμένης μας αυτής δεκτικότητας. Μηνύματα που μπορεί να εκδηλώνονται στον ψυχισμό μας με τη μορφή μιας ασυνείδητης εικόνας, ενός αυθαίρετου συνειρμού ή μιας αδικαιολόγητης αίσθησης. Και, είπαμε, το μεγαλύτερο μέρος των λογής-λογής μηνυμάτων τα οποία συλλαμβάνουμε παραμένουν σε ένα λανθάνον, αλλά όχι και στεγανό, υποσυνείδητο επίπεδο. Η περαιτέρω επεξεργασία των συσσωρευμένων μηνυμάτων αποτελεί μια καθαρά εσωτερική διεργασία, ενώ σύνηθες είναι το φαινόμενο κάποια από τα μηνύματα αυτά, ειδικά τα πλέον ομοιόμορφα και επαναλαμβανόμενα, να «δραπετεύουν» από το λανθάνον τους επίπεδο και να εκδηλώνονται ως ακαθόριστης προέλευσης συνειδητές πράξεις, συμπεριφορές ή και εμμονές.

 

Ναι, υπάρχουν. Υπάρχουν παράξενα σημεία και γειτονιές μέσα στην πόλη· μέρη για τα οποία οι περαστικοί νιώθουν αδικαιολόγητη έλξη ή άπωση· σημεία τα οποία οι άνθρωποι διαχρονικά δείχνουν να αποφεύγουν· ερειπωμένες γειτονιές που έχουν από χρόνια εγκαταλειφθεί από τους κατοίκους τους, παρότι οι μόλις διπλανές τους συνοικίες σφύζουν από ζωή.

 

 

Ο κόσμος της ημέρας, με τα αυτοκίνητα που ξεχειλίζουν από τους δρόμους και τους αυτοματοποιημένους κατοίκους που τρέχουν ολόγυρα για να προλάβουν τις δουλειές τους, ελάχιστα περιθώρια αφήνει στο ανθρώπινο μυαλό ώστε να μπορέσει να τα αντιληφθεί συνειδητά όλα αυτά. Είναι τη νύχτα συνήθως, όταν η πόλη και οι άνθρωποι παλινδρομούν σε μια πιο αρχέγονη κατάσταση, που κάποια πράγματα μπορούν να ξεχωρίσουν και να γίνουν αντιληπτά.

 

 

Και ο κόσμος της νύχτας, ξέρετε, δεν είναι και τόσο σιωπηρός όσο πιστεύεται γενικώς. Κάποια μηνύματα, μάλιστα, τείνουν να γίνονται πιο ηχηρά και πιο ευδιάκριτα τις ώρες εκείνες που ο αχός της ημέρας έχει πια καταλαγιάσει.

 

Σημεία και περιοχές μέσα στο πλέγμα της πόλης. Σημεία, την ύπαρξη των οποίων φαίνεται να έχουν προσέξει ή να διαισθάνονται και άλλοι. Κάτι σαν τα links καθορισμένων τόπων μέσα στο πλέγμα του Διαδικτύου, που μεταδίδουν τα δικά τους μηνύματα. Μόνο που τα συγκεκριμένα links είναι αστικά. Urban links.

 

 


 

ΕΠΟΜΕΝΗ ΣΕΛΙΔΑ